14 - 16 - 23 oktober - Bob Matthysen - papierkunst

het papier
krimpt
en krult




Papierkunst van Bob Matthysen tentoongesteld in de Kapel van het Scheppersinstituut
op zondag 16 en zondag 23 oktober
telkens van 11 tot 18u.
Vernissage vrijdag 14 oktober om 20u.

Toegang gratis (behalve tijdens het aperitiefconcert op 23/10)

Portret Bob Matthysen (tekst Annemie Vingerhoets)Bob Matthysens' interesse voor papier startte met het verzamelen van oude papierpersen. En daarmee groeide ook het onderzoek naar het papier zelf, de drager van het drukwerk. Alle reizen die hij maakte, vergezeld van zijn vrouw, die gelukkig dezelfde passie deelt, stonden in functie van papier. Ze bezochten oude papiermolens in Frankrijk en Engeland.

Tegenwoordig zijn die oude molens in Europa meer op het toerisme afgestemd, maar 25 jaar geleden kon je nog echt  zien hoe de oude technieken zich aan het actualiseren waren”, vertelt hij daarover.

Daarna verlegden ze hun onderzoek naar Japan, China, Birma, Korea en Nepal. Er zijn immers twee grote technieken binnen het papier maken: de westerse en de oosterse. Die verschillen volledig van elkaar. Bob begon ook lectuur te verzamelen en heeft ondertussen een ware bibliotheek met boeken over papier.

Een belangrijke evolutie binnen de papierkunst kwam er toen eind jaren ’60 in Amerika een beweging ontstond waarbij een aantal jonge kunstenaars papier gingen toepassen als medium, niet als drager. Zij maakten gebruik van papierpulp waar bijvoorbeeld mee kon worden gesculpteerd, of waar pulp-paintings mee werden gemaakt.

Zo ging het ook min of meer bij Bob zelf: aanvankelijk richtte zijn aandacht zich op het drukken zelf, op het maken van bibliofiele boekjes. Langzaamaan heeft hij dit ‘drukken op’ verlaten en is hij het papier zelf gaan gebruiken als medium.

"Door mijn doorgedreven, jarenlang onderzoek naar de oude technieken zowel in het Westen als in het Oosten wil ik voorkomen dat deze kennis verloren gaat”, vertelt hij. “Mijn doel is daarbij echter niet om op exact dezelfde manier te blijven werken, maar om bepaalde oude technieken te actualiseren. Om te proberen met hedendaagse middelen de onvolkomenheden van de oude technieken te perfectioneren.”

Bob is immers bezorgd dat veel kennis verloren gaat. 

“In Japan gaat men hier anders mee om”, legt hij uit. “Daar bestaat de traditie om kennis van oude ambachten door te geven. Dit houdt in dat er op verschillende vakgebieden ambachtslui betaald worden door de staat om het ambacht verder te zetten, genoemd ‘Living National Treasure’. Deze ambachtlui hebben een aantal leerlingen, jonge mensen die op deze manier het oude ambacht proberen verder te zetten. En in de Verenigde Staten kan je zelfs les volgen aan the University of Iowa – Centre for Book and Paper. Een echte opleiding rond alles wat te maken heeft met papier, bestaat bij ons niet. Natuurlijk zijn er wel allerlei workshops die je kan volgen. Daarnaast moet je zelf veel experimenteren en ervaring opdoen.”

Samenwerken en inspireren

Bob wil de ruime ervaring en kennis die hij over papier heeft opgedaan graag delen en samenwerken met inspirerende kunstenaars.

“Mijn voorbeeld zijn de zogenaamde ‘Collaborations’, zoals die eind jaren ’70 verschenen in Amerika. Het zijn kunstenaars -David Hockney was één van hen- die zich groeperen en kennis met elkaar delen. Het principe is dat je elkaar aanvult. De materiaaldeskundige heeft de technische bagage en de nodige apparatuur. Door samen te werken met een kunstenaar die weinig of geen ervaring heeft met een bepaald materiaal en/of niet over de nodige apparatuur beschikt, kunnen nieuwe terreinen worden ontgonnen, voor beide partijen.”

Deze vorm van samenwerking ervaart Bob als een echte verrijking.

“Ik sta open voor kunstenaars die een duidelijk idee of concept hebben om iets te verwezenlijken in papier, maar zich niet verdiept hebben in deze materie. Die zich bijvoorbeeld afvragen of iets dat normaal gezien in plaaster gemaakt wordt, ook in papier zou kunnen bestaan. Zulke vragen zijn ook voor mezelf een uitdaging en maken dat je blijft experimenteren. Op deze manier wordt de kennis die ik na al jaren vergaard heb, benut op een manier die me veel voldoening geeft."

Zo werkte Bob een tijdje geleden samen met beeldhouwer/schilder Ronald De Winter.

“Ronald is animalier, hij maakte o.a. een aantal bronzen sculpturen voor de Zoo in Antwerpen. Op een dag vroeg hij me om papier te maken van de uitwerpselen van een aantal plantenetende dieren zoals de okapi, olifant of neushoorn. Op dit papier zou hij nadien afbeeldingen maken van het dier in kwestie. En zo gebeurde: ik ging aan de slag met dit bijzondere basismateriaal en het lukte me nog ook om er vellen papier van te maken. Het is ongelooflijk wat je met papier allemaal kan doen. Het medium is echt nog te weinig gekend. Papier biedt zo een diversiteit aan mogelijkheden!”

Bob Matthysen is grafisch vormgever van opleiding en werkte zijn hele loopbaan in een drukkerij. Ongeveer 25 jaar geleden ontstond zijn belangstelling voor het ambachtelijk papier maken, als reactie op het gebruik van industriële papieren in drukkerijen.

"Ik wilde die materie terug zelf gaan beheersen, in de geschiedenis duiken. Onderzoeken hoe papier vroeger gemaakt werd, zowel bij ons in het Westen als in het Oosten.”

Een gesprek met een kunstenaar met een passie voor papier.